Saltkjöt og baunir !

Líklega borða Íslendingar aldrei meira af lambakjöti á einum degi en einmitt á sprengidaginn,
því mjög margir fylgja þeirri gömlu hefð að bera fram baunasúpu og saltkjöt - og nóg af því, þar sem á sprengidag eiga allir að borða eins og þeir geta í sig látið.
Þjóðsagan segir að einhverju sinni hafi húsfreyja á bæ nokkrum sagt eftir matinn, þegar allir voru búnir að gera sér gott af sprengidagskjötinu:
,,Södd er ég og saddir eru allir mínir." Þá sagði tengdadóttir hennar: ,,
Springi sá sem fyllstur er!" og hélt að það yrði tengdamóðirin, en raunin varð sú að hún sprakk sjálf,
því að hún hafði borðað mest af öllum. Það er kannski óþarfi að borða þar til maður springur -
eða óska þess að aðrir springi - en saltkjöt og baunir er góður matur sem flestir geta borðað vel af.

Salktjöt og baunir

Flestir halda að það þurfi að leggja baunirnar í bleyti, jafnvel sólarhring áður en sjóða á súpuna,
en það er óþarfi. Það er hægt að setja þær beint í pottinn.

250 g gular baunir
2 l vatn
1 laukur, saxaður
2 tsk timjan, þurrkað
1,2 kg saltkjöt
500 g gulrófur, afhýddar og skornar í bita
500 g kartöflur, afhýddar og skornar í bita
250 g gulrætur, skafnar og skornar í bita
nýmalaður pipar, ef vill

Baunirnar settar í pott með vatni, timjan og lauk og hitað að suðu. Látið malla undir loki í um 45 mínútur.
Þá eru einn eða tveir kjötbitar settir út í en hinir soðnir sér í potti.
Látið sjóða áfram í um hálftíma. Þegar líður á suðutímann er rétt að líta á baunirnar öðru hverju, hræra og athuga hvort bæta þarf við vatni.
Grænmetið sett út í og soðið í 20-30 mínútur í viðbót, eða þar til allt er meyrt. Smakkað og e.t.v. kryddað með pipar og salti.

Einnig má sjóða allt kjötið sér en þá þarf að salta baunirnar, eða sjóða það allt í súpunni en þá gæti hún orðið of sölt.
Líka má sjóða kjötið allt sér en sjóða þess í stað vænan bita af beikoni eða söltuðu svínafleski í súpunni til bragðbætis.
Í kaþólskum sið var og er víða erlendis haldin mikil kjöthátíð kvöldið áður en langafasta hófst. Þetta var líka gert hér og sá siður hélst áfram þrátt fyrir siðbreytingu.
Heitið sprengikvöld, sem er eldra en sprengidagur, kemur þó ekki fyrir fyrr en á 18. öld.
Þá átti fólk að borða þar til það stóð á blístri og var að því komið að springa.
Lengi hefur verið hefð að borða saltkjöt og baunasúpu þennan dag og það gera líklega flestir enn þótt sumir hafi breytt eitthvað til og eldi e.t.v.
svolítið heilsusamlegri útgáfur af réttinum.
En þótt feitt saltkjöt sé ekkert sérstakt hollustufæði er ekkert nema gott um baunasúpuna að segja og
þá ætti að vera óhætt að fá sér dálítið af kjötinu með – það er þá alltaf hægt að skera fituna frá.

Létt baunasúpa
Fituminni útgáfa með minna kjöti en þó ekki síður bragðmikil og góð.
300 g gular baunir
2 l vatn
75 g magurt beikon
1 blaðlaukur (hvíti og ljósgræni hlutinn)
1 sellerístöngull
1 tsk. tímían
2 lárviðarlauf
nýmalaður pipar
750 g saltkjöt
500 g gulrófur
500 g gulrætur
hnefafylli af spínati (má sleppa)

Setjið baunirnar í pott og hellið köldu vatni yfir. Hitið að suðu og fleytið froðu ofan af.
Skerið beikon, blaðlauk og sellerí í fremur litla bita og setjið út í, ásamt tímíani, lárviðarlaufi og pipar.
Látið malla við fremur hægan hita í u.þ.b. klukkustund. Fitu- og beinhreinsið kjötið, skerið það í fremur litla bita og setjið út í. Látið malla áfram í 25 mínútur.
Afhýðið gulrófur og gulrætur, skerið í bita og setjið út í. Sjóðið áfram í um 25 mínútur, eða þar til kjötið og grænmetið er meyrt.
Bætið við svolitlu vatni ef súpan er mjög þykk en hækkið hitann, takið lokið af pottinum og látið súpuna sjóða dálítið niður ef hún er of þunn.

Skerið að lokum spínatið í ræmur (ef það er notað), hrærið saman við og berið súpuna fram.

Af http://www.islandsmjoll.is

Kjúklingaréttur með sweet chili og beikoni

Uppskrift:

• 900 g kjúklingur (t.d. bringur, lundir eða úrbeinuð læri)
• 150 g beikon
• 1 rauðlaukur, saxaður smátt
• 3 hvítlauksrif, smátt söxuð eða pressuð
• 2-3 meðalstórar gulrætur, skornar í sneiðar
• salt og pipar
• 1 dós (180g) sýrður rjómi (36%)
• 2 dl rjómi
• 1½ dl rifinn parmesanostur (eða mozzarella ostur)
• ½ msk kjúklingakraftur
• 1 tsk sambal oelek (chilimauk) -má sleppa
• 2-3 msk sweet chili sósa
• 1½-2 msk sojasósa
• hnefafylli söxuð flatblaða-steinselja

Beikonið skorið í bita og steikt á pönnu þar til það verður stökkt. Þá er það veitt af pönnunni en fitan skilin eftir. Kjúklingurinn er skorin í bita, saltaður og pipraður og steiktur, ásamt rauðlauknum, upp úr beikonfitunni (meiri fitu bætt við ef með þarf) þar til hann hefur náð góðri steikingarhúð. Þá er gulrótunum og hvítlauki bætt út á pönnuna. Því næst er sýrðum rjóma, rjóma, parmesan osti, kjúklingakrafti, chilimauki, sweet chili sósu, sojasósu bætt á pönnuna ásamt beikoninu og allt látið malla í um það bil 10 mínútur (líka hægt að setja í eldfast mót inn í ofn) eða þar til kjúklingur er eldaður í gegn. Undir lokin er steinseljunni bætt út í kjúklingaréttinn. Borið fram með kúskús eða hrísgrjónum og góðu salati.

Af eldhussogur.is

Pabbabrauð

3 og 1/2 bolli hveiti

3 bollar af heilhveiti

2 matskeiðar sykur

5 teskeiðar lyftiduft

1 teskeið salt

700 ml volg mjólk

Þessu er öllu hrært saman og skipt í tvö form. Brauðin fara inn í kaldan ofn á 200° í 30 mínútur. Síðan er slökkt á ofninum og brauðin látin dvelja í honum í sirka 20 mínútur í viðbót.

Mmm. Ég finn lyktina við það eitt að horfa á þessar myndir. Hún er dásamleg get ég sagt ykkur. Enda fátt sem ilmar betur en nýbakað brauð.

Guðdómlega gott með smjöri og osti. Alveg guðdómlega! Ein sneið og heitur kakóbolli – ég slæ ekki höndinni á móti slíku í þessum kulda.

FLATKÖKUR / ICELANDIC FLATBREAD

Ómissandi hluti af Þorranum eru flatkökur eða rúgkökur, eins og við segjum fyrir vestan. Það er einfaldlega vegna þess að notað er rúgmjöl í kökurnar en það er þó ekki gert alls staðar. Í Vík í Mýrdal bakar Svanhvít Sveinsdóttir hefðbundnar flatkökur án rúgmjöls eftir uppskrift frá föðurömmu sinni og þar sem þetta eru snilldargóðar flatkökur þá fengum við góðfúslegt leyfi til að birta uppskriftina hér. / We are baking traditional Icelandic flatbread, using an old recipe that originate in Vík in Mýrdal, at the southcoast of Iceland.

3½ bolli hveiti / cups plain flour
1,25 bolli heilhveiti / cups whole wheat
1 bolli haframjöl / cup oatmeal
3 msk sykur / tbsp sugar
1 tsk salt / tsp salt
1½ tsk lyftiduft / baking powder
8–9 dl sjóðandi vatn / boiling water

Setjið hveiti, heilhveiti, lyftiduft, salt og sykur í hrærivélarskál. Gerið holu í miðjuna og setja haframjölið þar í. Hellið smávegis af bullsjóðandi heitu vatni yfir haframjölið og látið standa smá stund. Hellið síðan afganginum af sjóðandi vatni út í deigið og hnoðið með hnoðaraspaðanum. Geymið deigið í plastpoka til að halda á því hita. Deigið er best af það nær ekki að kólna mikið áður en bakað er úr því. Takið bita, fletjið út og skerið kringlótta köku. Þegar allar kökurnar hafa verið skornar eru þær pikkaðar með gafli. Best er að steikja kökurnar á eldavélarhellu eða góðri pönnu. Steikið hverja köku á báðum hliðum þar til svartir flekkir fara að myndast. Um leið og hver kaka er bökuð er þeim staflað á disk og rakt viskastykki breytt yfir svo þær harðni ekki. Úr uppskriftinni eiga að fást 17 kökur miðað við stóra bolla.

– – –

Mix together in a bowl the dry ingredients, except the oatmeal. Make a hole in the middle and fill it with the oatmeal. Pour about 2-3 dl of boiling water over the oatmeal and let it wait for few minutes. Add rest of boiling water and knead the dough in a stand mixer. The dough should be stiff but not dry. Store in a plastic bag to keep the dough warm for best results in baking. Take piece of the dough, roll it out thinly and cut a round and set aside. Knead the cut-off back into the dough and repeat the process. Continue until the dough has been used up and then prick the rounds with a fork. The traditional way to cook them is directly on the stove burner but you can also use a heavy frying pan. Cook for about a minute or two, until the bottom is brown then turn over and cook on the other side. Stack the rounds on a plate as soon as they are baked and cover with moist towel. The recipe should make 17 rounds, using big cups.

Fenníku-, sítrus- og salt­leg­inn kalk­únn

fyr­ir 8-10

1 kalk­únn, 5-6 kg

150 g smjör, við stofu­hita

1 hvít­lauks­geiri, pressaður

1 msk. fenníku­fræ, steytt

1 tsk. rós­marín, steytt

½ tsk. nýmalaður pip­ar

safi og fínt rif­inn börk­ur af 1 sítr­ónu

2 msk. fenníku­lauf, smátt söxuð

Takið inn­mat­inn inn­an úr fugl­in­um og setjið fugl­inn á kaf ofan í kryddpækil­inn. Geymið á köld­um stað í 24-48 klukku­stund­ir. Takið þá kalk­ún­inn úr leg­in­um, þerrið og skerið væng­end­ana af. Ef þið viljið má sleppa þessu skrefi með pækil­inn en hann ger­ir fugl­inn ein­stak­lega safa­rík­an og bragðgóðan.

Blandið smjöri, hvít­lauk, kryddi, sítr­ónusafa, -berki og fenníku­lauf­um sam­an í skál og setjið í sprautu­poka. Smeygið hend­inni á milli bring­unn­ar og hams­ins og losið ham­inn frá al­veg að hálsi, vængj­um og lær­um. Sprautið krydds­mjör­inu und­ir ham­inn og jafnið það út.

Fyllið fugl­inn með fenníku­fyll­ing­unni og setjið í ofnskúffu. Bakið í 190°C heit­um ofni í 15 mín­út­ur eða þar til hann er orðinn fal­lega brúnaður, lækkið þá hit­ann í 150°C og bakið í 45 mín­út­ur fyr­ir hvert kíló eða þar til kjarn­hiti nær 70°C. Ausið smjör­inu og soðinu úr ofnskúff­unni reglu­lega yfir kalk­ún­inn á meðan hann er í ofn­in­um.

Berið fugl­inn fram með fenníkusós­unni, fyll­ing­unni, kart­öfl­um og græn­meti eft­ir smekk.

Kryddpæk­ill

6 l vatn

3 ½ dl salt

3 ½ dl syk­ur

1 msk. rós­marín

1 msk. fenníku­fræ

½ fenníka, smátt söxuð

1 lauk­ur, smátt saxaður

2 hvít­lauks­geir­ar, smátt saxaðir

3 cm engi­fer­rót, skræld og smátt söxuð

1 app­el­sína, skor­in í sneiðar

2 l eplasíder

Setjið 2 l af vatni í pott ásamt öllu öðru í upp­skrift­inni nema eplasíder.

Sjóðið í 10 mín­út­ur og kælið síðan vel. Hellið krydd­vatn­inu í stóra fötu, pott eða annað ílát sem rúm­ar kalk­ún­inn. Hellið rest­inni af vatn­inu út í og blandið eplasíder sam­an við.

Fenníku­fyll­ing

2 msk. olía

1 msk. fenníku­fræ

1 fenníka, smátt söxuð

1 lauk­ur, smátt saxaður

1 ½ dl hvít­vín eða vatn

10 brauðsneiðar, skorpu­laus­ar og

skorn­ar í ten­inga

2 egg

300 g soðið banka­bygg

½ dl sam­buca, má sleppa

2-3 msk. sítr­ónusafi

1 tsk. salt

nýmalaður pip­ar

Hitið olíu í potti og látið fenníku­fræ, saxaða fenníku og lauk krauma í 2 mín­út­ur án þess að brún­ast. Hellið hvít­víni út í og sjóðið niður um ¾, kælið. Setjið blönd­una í skál ásamt rest­inni af hrá­efn­un­um og blandið vel sam­an.

Kalk­úna­sal­at með spínati og sítr­ónu­dress­ingu

Kalk­úna­sal­at

Fyr­ir 4-6

400 g kalk­úna­af­gang­ar, skorn­ir í bita

1 poki spínat

2 lárper­ur, hýðis- og stein­laus­ar, skorn­ar í bita

1 ag­úrka, skræld og kjarn­hreinsuð, skor­in í bita

1 dl kasjúhnet­ur

2 dl græn vín­ber, má sleppa

salt og nýmalaður pip­ar

400 g pasta, soðið skv. leiðbein­ing­um á umbúðum.

Ef rétt­ur­inn er hugsaður sem for­rétt­ur má sleppa past­anu.

Sítr­ónu­dress­ing

safi og fínt rif­inn börk­ur af 2 sítr­ón­um

1 msk. hlyns­íróp eða syk­ur

1 msk. ljóst edik

1 ½ dl olía

salt og nýmalaður pip­ar

Setjið allt í skál og blandið vel sam­an.

Blandið kalk­úna­sal­at­inu vel sam­an við sítr­ónu­dress­ing­una. Smakkið til með salti og pip­ar. Berið fram með góðu brauði.

Af mbl.is

Ofnbakaður skötuselur í karrí-mangósósu með kúskús

Í gær var Fiskbúð Hólmgeirs með tilboð á skötusel, þeim ófagra en ljúffenga fisk! Þrátt fyrir að skötuselurinn sé almennt ekkert ódýr (frekar en annar fiskur hér á landi) þá er hann stundum kallaður humar fátæka mannsins enda afar þéttur og bragðgóður fiskur. Þessi uppskrift er einkar fljótleg en feykilega góð. Ég velti svolítið fyrir mér bökunartímanum en í flestum skötuselsuppskriftum er gefinn upp 10 mínútna bökunartími í ofni. Mér fannst það frekar stuttur tími, sérstaklega fyrir þykkustu bitana. Vissulega er mjög mikilvægt að ofelda ekki skötusel sem og aðra fiska, þá verður hann seigur. En sama gildir ef hann er ekki nægilega eldaður, ef hann er hrár þá er hann líka seigur og óspennandi. Bitarnir voru frekar þykkir og ég endaði á að hafa fiskinn í ofninum í 17 mínútur (eftir að hafa kíkt á fiskinn öðru hvoru) og það passaði fínt. Það er líka gott að sjá til þess að kaupa svipuð stór stykki af fisknum til þess að þau þurfi öll jafn langan eldurnartíma. Það er hægt að kaupa hvaða ,,currypaste“ sem er og hvaða mango chutney sem er, fer bara eftir smekk viðkomandi. Ég notaði milt karrýmauk en sterkt mango chutney í þessa uppskrift og okkur fannst það koma mjög vel út.

Uppskrift:

• 800 gr. skötuselur
• nokkrar gulrætur, skornar í litla bita
• 1/2 kúrbítur, skorinn í litla bita
• 3 msk. karrímauk (curry paste)
• 3 msk. mangó-chutney
• 2 msk. ferskt kóríander
• 1 stór hvítlauksgeiri
• grænmetiskraftur (ég muldi einn tening út í)
• 1 peli rjómi (hægt að skipta út fyrir kókosmjólk)
• olía
• salt og  pipar

Aðferð:

Hitið ofninn í 200 gráður. Hreinsið skötuselinn (hann kemur oftast hreinsaður úr fiskbúðum)  og skerið í jafna bita.  Skerið grænmetið í bita. Hrærið saman karrýmauki og mango chutney og saxið kóriander út í maukið. Afhýðið hvítlauk, saxið smátt og bætið út í maukið ásamt grænmetiskrafti og rjóma. Hitið olíu á pönnu og steikið skötuselinn í um 1 mínútu á hvorri hlið á vel heitri pönnunni. Kryddið með salti og pipar.

Raðið skötuselnum í smurt eldfast mót, stráið kúrbít og gulrótunum yfir og hellið svo maukinu yfir allt saman. Bakið í 10-17 mínútur við 200 gráður (fer eftir þykkt skötuselsins).

Berið fram með kúskús eða hrísgrjónum og  góðu salati (og hvítvíni ef þannig liggur á manni!)

Tekið af http://eldhussogur.com

Kladdkaka með tyrkis pebber og súkkulaði

Ég fór með þessa köku í vinnuna á bóndadaginn. Bæði því mig langaði rosalega að prófa að baka kladdköku með tyrkis pebber og svo því það var bóndadagur, ég nýti öll tilefni til að prófa nýjar kökuuppskriftir eins og þið vitið. Kakan sló í gegn, svona vægast sagt, ég fékk nokkur bónorð og mikið hrós. Góð fyrir sjálfsálitið þessi kaka s.s. ;)

Kladdkaka með tyrkis pebber

110 g smjör
3/4 dl sykur
1 dl hveiti
1/2 dl kakó
1 egg
1 tsk vanilludropar
1/2 dl piparbrjóstsykur (fyrir mölun)
30 g súkkulaðibitar (c.a 1/2 dl)

Bræðið smjör, bætið öllu út í nema súkkulaði og brjóstsykri. Passið að setja eggið ekki út í strax ef blandan er mjög heit, þá eldast það og það á ekki að vera þannig. Brjótið brjóstsykurinn, ég gerði það þannig að ég setti hann í poka, og lamdi með tómri glerkrukku þar til molarnir voru eftir mínum smekk. Ég hef gert þetta með töfrasprotanum mínum líka en þá finnst mér hann verða of malaður og ég vil það ekki. Bætið brjóstsykri og súkkulaði út í og blandið. Ekki of mikið svo súkkulaðið bráðni ekki. Bakið í 10 mín við 175°C. Það miðar við 18 cm form. Ef þið notið stærra form bakið þið styttra, þetta er samt svo lítil uppskrift að ég mæli þá frekar með að tvöfalda hana og ef þið viljið nota stærra form, annars verður kakan svo þunn.  Kakan mun líta út fyrir að vera hálf hrá en hún á að gera það. Þið ætlið nefnilega ekki að borða hana fyrr en hún er orðin alveg köld, helst ekki fyrr en á morgun, eða a.m.k ekki fyrr en eftir nokkra klukkutíma og alls ekki ef hún er heit. Eg ítreka, ALLS EKKI BAKA KÖKUNA LENGUR! Þið munið sjá eftir því.

Kakan er best köld og ís setur svo punktinn yfir i-ið og ekki er verra ef þið myljið meiri brjóstsykur yfir hann.

Tekið af https://kruderiogkjanabangsar.wordpress.com